Хацелася б распавесьці пра жыхароў кармэлітанскага мястэчка Глыбокага ў трыццатыя гады ХІХ ст. (не блытаць з мястэчкам графа Вітгэнштайна, што ляжыць на поўдзень ад ракі Бярэзьвіцы).

На самым пачатку варта ўзгадаць, што сучасны горад Глыбокае скадаецца з двух розных прыватных мястэчак: Глыбокага Корсакаў і Глыбокага Зяновічаў. Ў ХVІІ ст. Глыбокае Корсакаў перайшло да манахаў кармэлітаў й сталася Глыбокім Кармэліцкім, а Глыбокае Зяновічаў пераўло спачатку да Радзівілаў а ў ХІХ ст. да Вітгэнштайнаў й сталася Глыбокім Вітгэнштайнаў. Былі гэта два розныя мястэчкі, якія калісь ляжалі нават ў розных ваяводствах — Глыбокае Корсакаў у полацкім, а Глыбокае Зяновічаў у віленьскім, а мяжой была рэчка Бярэзьвіца. Мястэчка кармэлітаў было значне меншае ніж мястэчка Вітгэнштайнаў і жыло ў ім значне менш людзей. Сталася так, бо кармэліты не вельмі стараліся развіваць гандаль, а на дадатак забаранілі габрэям сяліцца ў сваі горадзе. Затое Радзівілы дазволілі габрэям сяліцца ў сваім мястэчку, што прывяло да таго што пад канец ХVІІІ ст. ў Радзівілаўскім Глыбокім габрэяў было ў трая больш чым мясцовага насельніцтва.

 

Пад расейскім панаваньнем закон змяніўся і габрэі маглі сяліцца і ў кармэлітаньскім Глыбокім, бо менавіта габрэі выдавалі царскім ўладам усіх ўдзелнікаў паўстаньня Тадэвуша Касьцюшкі.

 

Таму ўжо ў 30 гг. ХІХ ст. сярод жыхароў Кармэліцкага Глыбокага можам сустрэць габрэяў.
Хацелася б прадставіць ўсіх гападароў Кармэліцкага Глыбокага з 1830 года — мяшчан і вольных людзей:

 

Opisanie mieszkańców i ludzi wolnych w miasteczku karmelitańskim Głębokie z roku 1830:
Апісаньне жыхароў і вольных людзей ў кармэліцкім мястэчку Глыбокае

 

Ulica Wielka — вуліца Вялікая:

 

1. Abram Izraelowicz — Абрам Ізраэлёвіч

 

2. Apolonia Wojakowska — Апалонія Ваякоўская

 

3. Krystyna Błazewiczowa — Крыстына Блазэвічава

 

4. Zachariasz Beysarowicz — Захар Бэйсаровіч

 

5. Boruch Rubinowicz — Барух Рубіновіч

 

6. Juk Judelowicz — Юк Юдэлёвіч

 

Ulica Wileńska — вуліца Віленская :

 

1. Leyba Azikowicz — Лейба Азіковіч

 

2. Wiktoria Kutanowiczowa — Вікторыя Кутановічава

 

3. Piotr Boratyński — Пётр Баратыньскі

 

4. Franciszek Filipowicz — Францішак Філіповіч

 

5. Piotr Skokowski — Пётр Скакоўскі

 

6. Sima Mowszowicz — Сіма Моўшавіч

 

7. Mikołaj Lednik — Мікалай Леднік

 

8. Jakub Siwko — Якуб Сіўко

 

9. Jacek Bohdanowicz — Яцак Багдановіч

 

10. Mikołaj Pirejko — Мікалай Пірэйка

 

11. Jоsiel Chaimowicz — Ёсел Хаімавіч

 

12. Adam Szlomowicz — Адам Шлёмавіч

 

13. Józef Paszkiewicz — Юзаф Пашкевіч

 

14. Franciszek Pilecki — Францішак Пілецкі

 

15. Stanisław Makasewicz — Станіслаў Макасэвіч

 

16. Szepszel Woronowicz — Шэпшэль Варановіч

 

17. Ludwik Pilecki — Людвік Пілецкі

 

18. Leon Sieluta — Лявон Сялюта

 

19. Jan Krywiczanik — Ян Крывічанік

 

20. Paweł Dusz — Павел Душ

 

21. Wulff Aronowicz — Вульфф Арановіч

 

22. Bonifacy Danilewicz — Баніфацы Данілевіч

 

23. Leyba Mowszowicz — Лейба Моўшавіч

 

24. Maciej Kowalski — Мацей Кавальскі

 

25. Stanisław Jajeczko — Станіслаў Яечка

 

Ulica Rynkowa — вуліца Рыначная :

 

1. Efraim Leyzerowicz — Эўфраім Ляйзэровіч

 

2. Michał Chalecki — Міхал Халецкі

 

3. Szymon Dusz — Сымон Душ

 

4. Eufrozyna Filipowiczowa — Эўфрасіньня Філіпавічава

 

5. Josiel Leybowicz — Ёсель Лейбавіч

 

6. Wincenty Charkiewicz — Вінцэнты Харкевіч

 

7. Andrzej Karuza — Андрэй Каруза

 

8. Łukasz Siwicki — Лукаш Сівіцкі

 

9. Wincenty Ciechanowicz — Вінцэнты Цехановіч

 

10. Wdowa Rusakowa — Удава Русака

 

11. Paweł Herman — Павел Герман

 

12. Kazimierz Rusak — Казімір Русак

 

13. Michał Tarkowszczyk — Міхал Таркоўшчык

 

14. Jan Romanowski — Ян Раманоўскі

 

15. Stanisław Iwanowski — Станіслаў Іваноўскі

 

16. Karol Paszkowicz — Караль Пашковіч

 

17. Tomasz Paszkowicz — Тамаш Пашковіч

 

18. Ignacy Miraszko — Ігнацы Мірашка

 

19. Borys Chroł — Барыс Хрол

 

20. Kazimierz Karuza — Казімір Каруза

 

21. Mikołaj Łozowski — Мікалай Лазоўскі

 

22. Andrzej Kijko — Андрэй Кійка

 

23. Symon Dziemidowicz — Сымон Дземідовіч

 

24. Prokopowa Baranowa — Пракопава Баранава

 

25. Łukasz Baran — Лукаш Баран

 

26. Mikołaj Dziemidowicz — Мікалай Дземідовіч

 

27. Mikołaj Sznitka — Мікалай Шнітка

 

28. Karol Dziemidowicz — Караль Дземідовіч

 

29. Symon Ławrynowicz — Сымон Лаўрыновіч

 

30. Kiwa Charjowicz — Ківа Хар’ёвіч

 

31. Stefan Zimnicki — Стэфан Зіміцкі

 

Ulica Połocka — вуліца Полацкая:

 

1. Aleksander Juszkiewicz — Аляксандр Юшкевіч

 

2. Leyba Matysowicz — Лейба Матысавіч

 

3. Andrzej Serwatka — Андрэй Сэрватка

 

4. Hryszka Staluta — Грышка Сталюта

 

5. Mosza Leybowicz — Моша Лейбавіч

 

6. Eliasz Janowski — Эльяш Яноўскі

 

7. Stefan Grumudź — Стэфан Грумудзь

 

8. Jan Lednik — Ян Леднік

 

9. Roman Marcinkiewicz — Раман Марцінкевіч

 

10. Mateusz Urbanowicz — Матэвуш Урбановіч

 

11. Sylwester Łatunowicz — Сыльвестр Латуновіч

 

12. Onufry Baran — Ануфры Баран

 

13. Jan Siwko — Ян Сіўко

 

14. Paweł Baran — Павел Баран

 

15. Aleksander Jacznik — Аляксандр Ячнік

 

16. Piotr Dusz — Пётр Душ

 

17. Tadeusz Kurylonek — Тадэвуш Курылёнак

 

18. Jakub Karuza — Якуб Каруза

 

19. Mikita Majsiejonek — Мікіта Майсяёнак

 

20. Paweł Zacharjaszonek — Павел Захар’яшонак

 

21. Kazimierz Krawczonek — Казімір Краўчонак

 

22. Ludwik Saulicz — Людвік Саўліч

 

Ўсяго ў Кармэліцкім Глыбокім жыло 166 мужчын і 139 жанчын — разам 305. Вышэй пададзены сьпіс прадстаўляе толькі гаспадара дому, а не ўсіх жыхароў. Кожная хата прыблізна мясьціла каля 5 чалавек.

 

На пачатку ХІХ ст. Кармэліцкае Глыбокае мела Рынак і 4 вуліцы:

вул. Рыначная


вул. Вялікая


вул. Віленская


вул. Полацкая

 

Глыбачане як і ўсе іншыя жыхары прыватных мястэчак мелі і свае павіннасьці:

1. Талака.

2. З кожнай хаты кожны год адна жанчына павінна была адпрацаваць 4 дні на жнівах на кармэлітаньскім полі.

3. З кожнай хаты кожны год адзін мужчына павінен быў адпрацаваць зімой падчас ламаня лёду й звазьці яго да кармэліцкай лядоўні.

4. Чынш і падаткі для цара, якія трэба было аддаць кармэлітам.

5. Зсыпка.

6. Калі хтосьці быў так бедны, што не мог заплаціць царскага чыншу й падатку, то кляштар кармэлітаў плаціў за яго.

У замен трэба было адпрацаваць гэты чынш і падатак ў маёнтку кармэлітаў, згодна з падпісанай ўмовай.

 

Як відаць гісторыя Глыбокага вельмі цікавая!

 

Аляксандр Івашчонак — бакалаўр гісторыі Ягелонскага Ўніверсітэту

 

westki.info