Моладзевая пляцоўка moladz.org працягвае знаёміць з магчымасцямі адукацыі за мяжой.
Акадэмічная і прафесійная адукацыя

Сучасная сістэма вышэйшай адукацыі Латвіі ступеністая і структураваная. Яна выразна падзелена на вышэйшую акадэмічную адукацыю і прафесійную вышэйшую адукацыю.

Праграмы латвійскіх ВНУ мэтанакіравана арыентаваныя: акадэмічныя праграмы рыхтуюць студэнтаў да даследчай дзейнасці, прафесійныя ж — маюць прыкладную накіраванасць, адаптаваную, для далейшай працы, скажам,  перакладчыкам, эканамістам, пілотам, банкаўскім работнікам, праграмістам.

Пры гэтым, калі ўчорашні школьнік няправільна вызначыў для сябе дадзены накірунак, то з акадэмічнай праграмы ён можа перайсці на прафесійную (практычна гэта можна зрабіць, напрыклад, пасля абароны ступені бакалаўра праз 3-4 гады). І гэта лагічна. Бо нават, калі малады чалавек памыліўся ў сваіх уяўленнях пра вучобу, і зразумеў, што навука — не для яго, ён можа рэалізаваць сябе ў практычнай дзейнасці, не перажываючы, што некалькі гадоў былі беззваротна страчаныя.

А для атрымання поўнага акадэмічнай адукацыі (пасля прысваення ступені бакалаўрыяту) далейшае навучанне вядзецца па праграме магістранта (у гэтым плане тут ужо можна казаць пра падабенства з айчыннай адукацыяй).

Універсітэты, вышэйшыя школы і каледжы

Але ступеністасць мадэлі вышэйшай адукацыі на гэтым не сканчаецца. Бо, калі акадэмічную адукацыю можна атрымаць толькі ва ўніверсітэце, то для прафесійнай вышэйшай адукацыі актыўна дзейнічаюць праграмы каледжаў і вышэйшых школ. Таму сістэму адукацыі трэба разглядаць адразу ў двух разрэзах. Але што ж гэта азначае на практыцы?

Каледжы Латвіі даюць магчмасць атрымаць так званы першы ўзровень вышэйшай адукацыі (ні ў якім выпадку не варта блытаць яго з бакалаўрыятам, гэта, у параўнанні з апошнім, усё ж яшчэ больш нізкая прафесійная кваліфікацыя, але, ў той жа час, гэта ўжо далёка не сярэднеспецыяльная адукацыя). Скончыўшы такую прыступку навучання, выпускнік атрымлівае менавіта паўнавартасны дыплом аб вышэйшай прафесійнай адукацыі, але толькі першага ўзроўню (напрыклад, па спецыяльнасці следчага крымінальнай паліцыі, спецыяліста па маркетынгу і гандлі, памочніка юрыста, арганізатара гасцінічнага сэрвісу, спецыяліста па фінансах).

Пры гэтым атрымаўшы вышэйшую адукацыю дадзенага ўзроўню, выпускнік можа смела пайсці працаваць (хоць з шырокім развіццём дыстанцыйнага адукацыі ў Латвіі многія студэнты працуюць ужо і паралельна з вучобай у каледжы) або ізноў-такі працягнуць навучанне ў вышэйшай школе альбо універсітэце па праграме бакалаўрыяту.

Станоўчую ролю адыгрывае і той фактар, што паміж многімі латвійскімі каледжамі і вышэйшымі школамі існуюць партнёрскія сувязі а, дзякуючы ім, і вельмі выразныя «прывязкі» праграм. Так што выпускніку каледжа толькі трэба  вырашыць, у якім менавіта накірунку ён будзе ўдасканальвацца, паглыбляцца, спецыялізавацца. Напрыклад, скончыўшы Каледж кіравання бізнесам у Рызе, былы выпускнік можа працягнуць адукацыю па праграме «Камерцыйная дзейнасць» як у Вышэйшай школе эканомікі і культуры так і, напрыклад, у Вышэйшай школе сацыяльных тэхналогій.

І такая сістэма вельмі зручная. Бо вельмі часта пасля школы малады чалавек ці дзяўчына не да канца абазначылі свае інтарэсы. А за 2 -3 гады навучання ў каледжы яны сапраўды зразумелі, чаго хочуць і наколькі могуць рэалізаваць сябе. Многія з іх пры гэтым, магчыма, ужо ўладкаваліся на працу. І цяпер студэнты могуць працягваць адукацыю, дасягаць менавіта сваёй мэты, даведвацца пра спецыфіку працы і г.д. І гэта зноў-такі велізарны плюс!

Таксама вельмі важна адзначыць, што першая ступень адукацыі ў Латвіі выдатна дазваляе працягнуць далейшае атрыманне адукацыі ў іншых ВНУ Еўрасаюза або Скандынавіі. І многія гэтым актыўна карыстаюцца. Больш за ўсё магчымасцяў для працягу навучання пасля латышскіх каледжаў існуе па скандынаўскіх праграмах у галіне эканомікі, гуманітарных спецыяльнасцяў і прыродазнаўства. Таксама некаторыя латвійскія каледжы падтрымліваюць плённыя сувязі з навучальнымі ўстановамі-партнёрамі Вялікабрытаніі, Польшчы, Нідэрландаў, Германіі.

Апроч таго, многія ідуць у каледж і з-за матэрыяльнага разліку. Бо, калі вы вучыцеся на платных праграмах, то часцей за ўсё танней абыйдзецца менавіта ступеністае навучанне па сістэме «каледж + вышэйшая школа», чым цэласнае шматгадовае навучанне ў той жа вышэйшай школе.
Зрэшты, пра асаблівасці платнага і бясплатнага адукацыі варта сказаць асобна.

Платная і бясплатная адукацыя

Атрымаць бясплатную адукацыю ў Латвіі зараз можна толькі ў дзяржаўных навучальных установах, прычым абавязкова навучаючыся на дзяржаўнай латышскай мове. Навучанне ж на англійскай мове (такія праграмы прысутнічаюць і ў дзяржаўных, і прыватных ВНУ), а таксама на рускай мове і некаторых іншых мовах можна атрымаць толькі на платнай аснове, галоўным чынам, у прыватных навучальных установах і невялікай колькасці ВНУ самакіраванняў Латвіі, у якіх маюцца спецыяльныя навучальныя праграмы для нацыянальных меншасцяў. Праўда, у апошнім разгляданым выпадку Міністэрства адукацыі і навукі абавязкова вызначае ў вучэбнай праграме шэраг навучальных прадметаў, выкладанне якіх вядзецца на дзяржаўнай латышскай мове.

Колькі працягваецца навучанне?

Фактычна вышэйшую адукацыю ў Латвіі можна атрымаць за 2,5-8 год. Пры гэтым за 2-3 гады можна атрымаць першую ступень вышэйшай адукацыі, навучанне на бакалаўрыяце займае 3-4 гады, падрыхтоўка магістраў ажыццяўляецца за 1-2 гады. Але канкрэтныя тэрміны навучання залежаць ад профіля і выбару формаў навучання, накіраваных на «рух» па прыступках, якія вядуць да дыплома.