Расейцы губляюць цікавасць да чытання.

Аб’ём кніжнага рынку ў Расеі скараціўся ў 2010 годзе больш чым на 8%, да 64,6 млрд руб., падлічыў Расдрук. Галоўная прычына — агульнае зніжэнне цікавасці да чытання. Продажы кніг у электронным фармаце павялічыліся прыблізна да 60,72 млн руб., але ўсё адно пакуль не перавышаюць 0,1% рынку.

Федэральная агенцыя па друку і масавых камунікацыях (Расдрук) прадставіць сёння на пасяджэнні калегіі Міністэрства сувязі і масавых камунікацыяў даклад «Кніжны рынак Расеі» (поўную версію гл. на сайце » Ъ»). Як вынікае з тэксту, аб’ём гэтага рынку ў рублях зніжаецца на працягу двух гадоў запар: калі ў 2009 годзе ён скараціўся амаль на 6%, да 70,4 млрд. руб., то ў 2010 годзе падзенне перавысіла 8%, да 64,6 млрд руб. Праўда, у даляравым выражэнні падзенне запаволілася: у 2009 годзе яно перавышала 20%, а ў 2010-м склала толькі каля 6%, удакладняецца ў дакладзе. Пры гэтым, паводле аднаго з найбуйнейшых выдавецтваў «Эксмо» (ягоная ацэнка таксама прыводзіцца ў дакладзе), скарачэнне продажаў у мінулым годзе было больш сур’ёзным — да 63,1 млрд руб. «Дадзеныя Расдруку асноўваюцца перш за ўсё на выпуску кніг, а мы больш арыентуемся на канчатковыя продажы, спад каторых больш прыкметны”, — растлумачыў гендырэктар і саўладальнік «Эксмо» Алег Новікаў.

Найбуйнейшая доля рынку (42%), паводле Расдруку, па-ранейшаму прыпадае на незалежныя кніжныя крамы, продажы праз каторыя скараціліся з 27,456 млрд да 27,132 млрд руб. Нарасцілі сваю рынкавую долю з 20% да 24% кнігагандлёвыя сеткі, выручка якіх павялічылася з 14,08 млрд да 15,504 млрд руб. Доля сетак скарачалася ў 2009 годзе з-за закрыцця вялікай колькасці крамаў у сувязі з крызісам, нагадваюць аўтары дакладу. За кошт гэтага тады ж з 10% да 12% вырасла доля канала FMCG (кніжныя продажы ў гандлёвых цэнтрах тавараў паўсядзённага попыту), у 2010 годзе гэтая доля засталася на ранейшым узроўні, хаця ў грашовым выражэнні продажы дадзенага каналу знізіліся з 8,448 млрд да 7,752 млрд  руб.

Агульная колькасць рознічных гандлёвых кропак у мінулым годзе перастала змяншацца, застаўшыся на ўзроўні 2009 году — 3,4 тыс.

Гэта прыкладна на 6% менш, чым у дакрызісным 2008 годзе, ці на 60% менш, чым на тэрыторыі Расеі ў 1990-м. Найбуйнейшай сеткай застаецца «Топ-книга» (брэнды «Книгомир», «Лас-Книгас», «Литера», «Пиши-Читай»), колькасць магазінаў якой да красавіка 2011 года скарацілася да 523 у параўнанні з 548 годам раней. Пры гэтым у той час як «Топ-книга» пераважае ў рэгіёнах, у Маскве лідэрам па колькасці кропак з’яўляецца АСТ (54 крамы «Буква»), а ў Санкт-Пецярбургу — «Эксмо» (42 крамы пад рознымі брэндамі).

Улічваючы, што пакупніцкая здольнасць грамадзян, паводле Расстату, расла ў 2010 годзе хутчэй, чым кошты на кнігі (прырост сярэдняга заробку склаў 14,85%, сярэднегаліновай рознічнай цэны на кнігі — 12,05%), продажы падаюць з-за неэканамічныя фактараў, мяркуюць аўтары дакладу. «Пачатковай прычынай падзення рынку быў фінансавы крызіс, які знізіўшыся спажывецкія выдаткі, але ў мінулым годзе на першы план выйшла агульнае зніжэнне цікавасці да чытання. Калі раней яно кампенсавалася ростам коштаў на кнігі, то за апошні год гэты рост ужо не быў значным», — згодзны спадар Новікаў. Так, паводле ацэнак TNS Russia, на пачатку 2011 году доля чытання кніг у агульнай структуры мэдыяспажывання насельніцтва Расеі старэйшага за 16 гадоў (усяго каля 8 гадзін у суткі) скарацілася да 1,9% (каля 9 хвілін у суткі) у параўнанні з 4% у 2008 годзе. Пры гэтым доля чытання газет і часопісаў таксама паменшылася — з 8% да 3,2% (каля 16 хвілінаў), але ўзраслі долі радыё (з 30% да 36,5%) і інтэрнэту (з 6% да 8%).

Продажы электронных кніг у 2010 годзе, паводле інтэрнэт-крамы «Литрес», на што спасылаецца Расдрук, павялічыліся з $ 1 млн (31,75 млн руб. аа сярэднеўзважаным курсе за 2009 год) да $ 2 млн (60,72 млн руб. па сярэднеўзважанага курсе за 2010 год). «Яшчэ хутчэй расце колькасць пірацкіх запамповак. Рост легальных продажаў электронных кніг відавочна не адпавядае колькасці рыдараў, каторых прададзена ўжо каля 500 тыс.», — наракае Алег Новікаў. Паводле ацэнак некамерцыйнага партнёрства «Федэрацыя інтэлектуальных правоў», нелегальны сегмент рынку электронных кніг дасягнуў у мінулым годзе $ 7,5-9,5 млн (227,7-288,42 млн руб.).

Даклад Федэральнага агенцтва па друку і масавым камунікацыям «Кніжны рынак у Расеі» (pdf)

kommersant.ru